Dlaczego 3 latek nie mówi - najczęstsze przyczyny!

Trzylatek nie mówi? Czy to jeszcze norma? Większość dzieci w wieku 3 lat komunikuje się bez problemu prostymi zdaniami. Są także takie dzieci, które w tym wieku posługują się językiem bardzo płynnie, dyskutują, deklamują wiersze, wymyślają własne krótkie opowiadania. A co jeśli dziecko nie mówi nic lub używa dosłownie kilku pojedynczych wyrazów. Czy w wieku 3 lat powinniśmy jeszcze czekać, bo może za miesiąc-dwa dziecko zacznie mówić?

fot. Unsplash.com

 

Opóźniony rozwój mowy u 3-latka

W przypadku dziecka trzyletniego, które jeszcze nie mówi mamy do czynienia z opóźnionym rozwojem mowy. Ma on swoje przyczyny i z pewnością może być leczony. Najlepiej nie wpadaj w panikę ale jak najszybciej wybrać się do logopedy, który z pewnością zacznie szukać przyczyny opóźnionego rozwoju mowy. Zwykle w takich przypadkach na początku bada się słuch dziecka i ocenia czy rozwój aparatu mowy dziecka przebiega prawidłowo.

Jak wygląda rozwój mowy dziecka 3-letniego?

W wieku trzech lat dziecko powinno posługiwać się zdaniami, które nie muszą być co prawda tworzone idealnie, ale powinny być już kilkuwyrazowe. Trzylatek powinien mówić wszystkie samogłoski, głoski tak zwanego szeregu ciszącego (ś, ź, ć, dź) oraz głoski: b, p, m, n, t, d, n, f, w, g, k, h. Może także zaczynać mówić, ale nie musi (zazwyczaj prawidłowo wymawiają je dzieci 4 letnie) głoski s, z, c, dz. Taka jest norma rozwoju mowy i mniej więcej tego możemy oczekiwać od naszego malucha.

 

Opóźniony rozwój mowy może mieć różne podłoże

Opóźniony rozwój mowy może być klasyfikowany na kilka sposobów. Jeden z najczęściej stosowanych podziałów wyróżnia:

  • Samoistny Opóźniony Rozwój Mowy - czyli krótko mówiąc ten, który występuje u dzieci zdrowych, u których inne aspekty rozwoju są w normie. Dziecko rozwija się prawidłowo pod względem fizycznym, umysłowym i emocjonalnym a jedynym odstępstwem od normy jest właśnie opóźnienie mowy. Uznaje się, że taka "dysproporcja" jest spowodowana późniejszym dojrzewaniem włókien nerwowych. Dalej dzielimy go na:
    • Proste opóźnienie rozwoju mowy to zaburzenie polega na opóźnieniu rozwoju mowy względem rówieśników, ale opóźnienie to wyrównuje się samo, około 3. roku życia.
    • Specyficzne zaburzenie językowe (SLI). To zaburzenie nie jest spowodowane konkretnymi, znanymi i dającymi się określić przyczynami. Polega na trudnościach w przyswajaniu języka, które jednak nie wyrównują się względem rówieśników tak, jak w prostym opóźnieniu rozwoju mowy.
  • Niesamoistny Opóźniony Rozwój Mowy - czyli ten, który występuje u dzieci z innymi zaburzeniami, można powiedzieć u dzieci chorych. W tym przypadku dziecko nie mówi ponieważ wystąpił u niego konkretnymi czynnik uniemożliwiający rozwój mowy (uszkodzenie słuchu, choroby neurologiczne, upośledzenie umysłowe, uszkodzenia narządów mowy). Ale może on być też wywoływany przez nieodpowiednią stymulację środowiska.

 

Dlaczego  3 latek nie mówi? Możliwe powody

1. Dziecko ma problemy ze słuchem.

To jedna z częstszych przyczyn braku rozwoju mowy. Zazwyczaj wykrywana jest znacznie wcześniej niż w 3. roku życia, gdyż pierwsze badanie przesiewowe słuchu wykonuje się zaraz po urodzeniu, jeszcze w szpitalu.

 

2. Dziecko nie ma wzorców.

Dziecko potrzebuje być "bombardowane" rodzimą mową. Jeśli większość czasu spędza z osobą, która nie widzi potrzeby w mówieniu do niego, albo mówi bardzo mało to powodem może okazać się brak wzorca. W takiej sytuacji dziecko po prostu nie wie, że może mówić i co gorsza nie wie co ma mówić.

 

3. Dziecko nie mówi bo nie musi lub jest to nie mile widziane w domu.

To niestety częsty przypadek. Jeśli w otoczeniu naszej pociechy jest osoba, która na wszystkie pytania odpowiada za nią, domyśla się co dziecko chce powiedzieć lub zgaduje, dziecko może nie czuć potrzeby mówienia! Podobnie będzie w sytuacjach gdy maluch jest notorycznie uciszany lub wychowuje się w rodzinie, w której uważa się, że dziecko nie ma prawa głosu. W takich sytuacjach, szczególnie u wrażliwych dzieci, może się wytworzyć strach przed mówieniem.

 

4. Dziecko boi się mówić.

Czasem zdarza się, że z niewiadomego powodu dziecko przestaje mówić, chociaż wcześniej to robiło. Taki problem pojawia się zazwyczaj w konkretnych sytuacjach np. gdy w otoczeniu dziecka pojawia się uciszająca je osoba lub dziecko "zamyka się" gdy w jego życiu pojawia się silna sytuacja stresowa np. po pójściu do przedszkola. Zaprzestanie mówienia w konkretnych sytuacjach to logofobia. W tym przypadku może być potrzebna konsultacja z psychologiem i odcięcie dziecka od stresowej sytuacji.

 

5. Brak dojrzałości mózgu lub narządów artykulacyjnych.

Za mowę, w mózgu odpowiedzialne są określone ośrodki. Brak ich dojrzałości może spowodować, że dziecko (w swojej głowie) nie będzie umiało stworzyć wypowiedzi lub nie będzie wiedziało jak stworzyć tę wypowiedź narządami artykulacyjnymi. Mało tego, brak dojrzałości mózgu może odpowiadać też za brak rozumienia pytań. Podobnie jest z narządami artykulacyjnymi - ich słaba praca uniemożliwia wypowiadanie danych głosek, co skutkuje nie mówieniem przez dziecko.

 

6. Problemy z integracją sensoryczną (SI).

Napięcie mięśniowe twarzy, wrażliwość dziecka na dźwięki, bodźce słuchowe oraz wrażliwość jamy ustnej dziecka (jego narządów artykulacyjnych), to te części integracji sensorycznej, które bezpośrednio wpływają na mowę. Maluch może być wrażliwy bardziej na dźwięki otoczenia niż mowy lub być nadwrażliwy na mowę. W takim przypadku jego zdolności przyswajania języka znacznie maleją, ponieważ dziecko nie słyszy słów lub kojarzą mu się one niejako z bólem (dźwięki mowy brzmią tak, jak dla większości z nas drapanie paznokciami po tablicy). Wrażliwość jamy ustnej, czucie położenia języka, napięcie mięśniowe w jamie ustnej, w gardle, napięcie języka powodują, że czasami powiedzenie pewnych głosek jest niemożliwe. Dla przykładu głoska "l", która jest głoską, przy której nasz język dotyka podniebienia, jest niemożliwa do wypowiedzenia dla osoby, której napięcie języka jest słabe i spoczywa on na dnie jamy ustnej.

 

Niezależnie od tego jaką przyczynę podejrzewasz u swojego dziecka, jeśli 3 latek nie mówi musi zdiagnozować go specjalista. Jeśli okaże się, po wizycie u logopedy, lekarza pierwszego kontaktu, laryngologa, psychologa czy neurologa, nie znajdziecie bezpośredniej przyczyny opóźnienia rozwoju mowy, nie panikuj. Co prawda według norm rozwojowych mowy 3-letnie dziecko powinno już mówić, to pamiętaj że normy są tworzone po to, aby rodzic miał rozeznanie. Nie są wyrocznią! Istnieje grupa dzieci, które zaczynają mówić dopiero w wieku 3-4 lat (często zaczynają mówić od razu pełnymi zdaniami). Te dzieci z nieznanych dotąd powodów nie przechodziły rozwoju mowy liniowo, ale w pewnym momencie zaczynały mówić tak jak dorośli.

 

I na koniec. Ważne, abyśmy w codziennym życiu jak najbardziej wspierali dziecko i jego rozwój mowy. Mówmy do niego jak najczęściej poprawnym językiem, bądźmy wzorcem, czytajmy książki, opowiadajmy o tym co widzimy, nazywajmy przy nim (z nim) świat.

Czytaj również:

Tablet i smartfon dla dziecka - wpływ nowych technologii na rozwój

Jak poradzić sobie z jąkaniem u dziecka

Komentarze
Dodaj komentarz
13-12-2018
Ocena:
W naszym prostym życiu miłość odgrywa bardzo szczególną rolę. Teraz jesteśmy w stanie uczynić twoje życie miłosne zdrowym i nie ma miejsca na żadne kłopoty. Wszystko to jest możliwe dzięki AGBAZARA TEMPLE OF SOLUTION. Pomógł mi rzucić zaklęcie, które przywróciło mojego zaginionego kochanka z powrotem na 48 godzin, które zostawiły mnie dla innej kobiety. możesz także skontaktować się z nim ( a g b a z a r a @ g m a i l . c o m ) lub WhatsApp / Call: ( + 234 810 410 2662 ), i być szczęśliwym na wieki, tak jak teraz z jego doświadczeniem.
25-10-2018
Ocena:
U nas konieczne były ćwiczenia buzi. Ale pomogło!
25-10-2018
Ocena:
Dziękuję za ten artykuł!
18-8-2018
Ocena:
Przede wszystkim nie trzeba panikować opowiem swoją sytuację z pierwszym synem miał 3,5 roku nic prawi nie mówił dostałam skierowanie do szpitala z diagnozą opóźniony w rozwoju mowy panika i wogóle ,syn poszedł do przedszkola na poczatku się denerwował bo nie umiał się porozumieć z rówieśnikami ale po paru miesiącach szok zaczął mówić całymi zdaniami a tyle nerwów niepotrzebnie teraz ma 15 lat buzia Mu się nie zamyka ,tak samo mam teraz z młodszym synem jego bratem ma 3,5 roku mówi po swojemu nie panikuje bo wiem że to rodzinne przyjdzie czas na niego bo nie chce Mi się wierzyć że bedzie miał 10 lat nie nie będzie mówił
2-7-2018
Ocena:
Witam moja córka ma 3,5 lat urodziła się w Polsce zaraz po urodzeniu dostała bezdechu i zapalenia płuc przez dwa tygodnie leżała w szpitalu na antybiotykach a jak byłam z nią w ciąży to miałam toksoplazmozę która została wyleczoną już w drugim trymestrze ciąży również antybiotykami . Od grudnia 2015roku mieszkamy w Anglii i córka chodzi pół roku do angielskiego przedszkola ja i jej nauczycielka zauważyłysmy że Dominika mówi tylko początek zdania słowa resztę się trzeba domyśleć jej starsze rodzeństwo już w jej wieku mówiło proszę o pomoc.
13-3-2018
Ocena:
Nasz synek ma 2lata i 9 miesięcy
Nic nie chce mówić miał operacje na ucho ponieważ zbierała się tam woda w środku i teraz ma drenaż. Operacje miał 4 miesiące temu a efektów w mowie nie ma :-( co robić? sluch miła badany i niby wszystko ok
8-3-2018
Ocena:
Moj synek ma 3lata 3 mies mowi po swojemu tylko pojedyncze slowa potrafi powiedziec normalnie ..Od 3mies dop chodzi do przedszkola dzis pani mnie zawolala ze Moj synel nadal nie mowi a to angielskie przedszkole czy mam sie martwic
7-3-2018
Ocena:
Witam, mój synek obecnie ma 2 latka i 19 miesięcy. Mało mówi pojedyncze słowa, ale próbuje, pokazuje, wyglada na to że rozumie ponieważ wykonuje określenie czynności.wyrzuca śmieci do kosza, wyłącza tv itp. Pół roku temu byliśmy u logopedy, która stwirdzila że wszystko jest w porządku. 2 miesiące temu byłam u laryngologa sprawdzić uszka i wędzidełko rownież nic niepokojącego nie zauważył wręcz co ja u
Niego szukam. Mówimy w domu dużo jego starszy brat mówił prlnymi zdaniami gdy miał 1,5 roku. Zaczynam się niepokoić, ponieważ niedługo pójdzie do przedszkola.
17-2-2018
Ocena:
@Marzena Nasz syn ma 3 lata i 5 miesięcy nie chce mówić, a jak już mówi to po swojemu, czasem uda mu się powiedzieć mama, baba, dziadzia, papa ale to są bardzo rzadkie słowa. Mamy nawet opinie z poradni ale narazie włożyłam ja do szuflady. Cały czas wciskają nam jakaś choróbe ale moim zdaniem on jest bardzo mądry i wkoncu zacznie mówić
24-1-2018
Ocena:
Moj syn miał 2 i pol roku mówił tylko mama! Lekarze i logopedzi szczególnie robili mi dziurę w głowie swoimi podejrzeniami chorobowymi. Zaczęłam wiec uczyć syna mowić samogłoski. Przygotowalam sobie obrazki z dziećmi, jakieś kolorowe i napisałam obok samogłoski, pokazując mu obrazek mowilam " Ania wola A! Bo upadła." I czasem samogłoskę powtarzałam wiele razy by wreszcie padło a, u, y, i, e, o. Tak w kazdy dzien w ciszy zupełnej mu opowiadałam " leci samolot i robi uuuu! Teraz razem uuuu". Wyszły najpierw samogłoski, potem proste sylaby i z dnia na dzien zaczął mowić zdaniami. Taaaaak sie martwiłam, straszyli mnie opóźnieniem w rozwoju, istny cyrk. Mówi piknie, opowiada historie, śpiewa piosenki i umie wierszyki, Ma teraz prawie 4 latka, pięknie mówi, zna literki i sylaby potrafi czytać. Nadrobił wszystko.
19-1-2018
Ocena:
U nas to samo córka zaraz 3 latka i mało co mówi mama tata daj byłam już u psychologa i nic teraz chyba czas na logopedę :(
20-12-2017
Ocena:
Witam , mój syn ma ponad 3 latka i mam taki problem że mówi po swojemu ,mówi tylko pojedyncze wyrazy gdy mu się uda bo tak mówi po swojemu . Nie wiem już co robić czy wybrać się do lekarza ? Jak tak to do jakiego ??
4-7-2017
Ocena:
Mam syna ktory ma 22 ms, ale nie chce nic powtarzac, nie mowi wyrazow tylko takie swoje jak mama, baba, kaka, gaga,. Martwie sie troche czy zacznie wymawiac wyrazy w pozniejszym czasie sam czy lepiej juz isc do lekarza czy poczekac do 3 lat jak Pani tu pisze