Data publikacji:

Zapalenie ucha

Autor: Maciej Pawłowski - Lekarz

Zapalenie ucha środkowego to proces zapalny, który obejmuje błonę śluzową i struktury ucha środkowego. Zapalenie często rozwija się u małych dzieci, szczególnie pomiędzy 6 a 18 miesiącem życia. W późniejszym okresie wraz z rozwijaniem się dziecka, możliwość zachorowania na ucho jest dużo mniejsza. Wpływ na to ma odmienna budowa i czynność trąbki słuchowej (która łączy część nosową gardła i ucho środkowe). U mniejszych dzieci często występuje również przerost migdałka gardłowego oraz ogólnie nawracające infekcje dróg oddechowych, co także przyczynia się do zapalenia ucha. Innymi czynnikami, które mogą powodować zaburzenia odporności to: alergia, zespół Downa czy zaburzenia kształtu twarzoczaszki. 

 

zapalenie_ucha_duze

 

Na zapalenie ucha zapada aż 95% dzieci przed upływem 7 roku życia, a u wielu z nich choroba występuje kilkukrotnie. Częste infekcje spowodowane są przede wszystkim budową dziecięcego ucha. Maluchy mają bowiem krótszą i szerszą trąbkę słuchową, co w znacznym stopniu sprzyja chorobom. Większość zapaleń ma charakter mieszany – wirusowo-bakteryjny. Rzadko przyczyną jest wyłącznie wirus lub bakteria. Bakterie najczęściej wcześniej żyją w części nosowej gardła i następnie przechodzą na ucho. 

 

Budowa ucha:

budowa-ucha-550x350

 

Jak objawia się zapalenie?

Najczęściej początkowo dochodzi do nieżytu nosa i infekcji górnych dróg oddechowych. Dopiero wtedy pojawia się ból ucha, który może być jedno lub obustronny (warto zaznaczyć, że brak bólu ucha nie wyklucza zapalenia). Ból najczęściej jest silny, tętniący, zwykle rozpoczyna się w nocy. Towarzyszy mu uczucie pełności w uchu, czasem upośledzenie słuchu. Niekiedy może występować gorączka, choć nie częściej niż u 1/3 młodych pacjentów. Należy pamiętać, że te objawy są bardziej wyraźne u dzieci starszych, które potrafią sygnalizować i wskazać gdzie odczuwają ból. U niemowląt bardziej nasilone są objawy ogólne takie jak: płacz, zaburzenia snu, gorączka czy wymioty, co niestety utrudnia rozpoznanie choroby.

Poniższe objawy mogą pomóc ci w zdiagnozowaniu zapalenia ucha:

  • ból i pulsowanie w uchu
  • niepokój i płacz
  • pocieranie główką o poduszkę
  • wzmożony płacz przy dotyku małżowiny usznej
  • bezsenność
  • uczucie ogólnego rozbicia
  • wyciek z ucha
  • zatkanie ucha
  • rozkojarzenie
  • wysoka temperatura dochodząca do 40ºC
  • katar i kaszel
  • wymioty i biegunka
  • brak apetytu
  • niedosłuch

Mniej więcej w 10% przypadków choroba przebiega bezobjawowo.

 

Przebieg zapalenia ucha

W przypadku zgłaszania przez dziecko bólu ucha lub podejrzenia wystąpienia wskazujących na ucho dolegliwości, należy zgłosić się do pediatry lub lekarza rodzinnego. Ten, jeśli dysponuje otoskopem, sam postawi rozpoznanie, po obejrzeniu uszu (badanie zaczyna się od ucha zdrowego). Jeśli nie posiada tego sprzętu, należy udać się do laryngologa. Podstawą właściwego rozpoznania jest wywiad i właśnie badanie otoskopowe. W początkowej fazie zapalenia dochodzi do poszerzenia i przekrwienia naczyń wzdłuż rękojeści młoteczka i od obwodu błony bębenkowej. Następnie błona bębenkowa ulega pogrubieniu, z uwagi na występującą pod nią wydzielinę ropną, może jeszcze w późniejszym stadium dojść do perforacji błony i pojawienia się w uchu wycieku. 

 

 

Kiedy rozpocząć leczenie?

Zapalenie ucha ma często charakter samo ograniczający się i samoustępujący, dlatego w ciągu pierwszych 24 godzin stosuje się postawę wyczekującą. Polega ona na obserwacji i podawaniu leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych (paracetamol i ibuprofen). Jeśli jednak objawy nie ustępują lub wręcz nasilają się konieczne jest podanie antybiotyku, który dostępny jest wyłącznie na receptę.

Antybiotyk należy podać zawsze jeśli:

  • choruje dziecko poniżej 6 miesiąca życia
  • pojawia się wysoka gorączka i wymioty
  • pojawia się wyciek z ucha
  • dziecko ma poniżej 24 miesięcy i zmiany zapalne są obecne w obu uszach
  • występują zaburzenia odporności lub nawracające zapalenia uszu. 

Antybiotykiem z wyboru jest amoksycylina (w dużej dawce), dlatego, że jest wrażliwa wobec Streptococcus pneumoniae oraz Haemophilus pneumoniae (bakterie te najczęściej powodują zapalenie ucha środkowego). W przypadku braku skuteczności amoksycyliny można podać cefalosporyny (najczęściej drugiej generacji) lub amoksycylinę z dodatkiem kwasu klawulanowego. W przypadku uczuleń na te antybiotyki lekami z wyboru są makrolidy. W nielicznych przypadkach konieczne jest nacięcie błony bębenkowej, w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym. Nieskuteczne są leki antyhistaminowe, mukolityki i krople obkurczające błonę śluzową.

Zapalenie ucha środkowego najczęściej leczy się łatwo i nie dochodzi do powikłań. Gorzej wygląda sytuacja, jeśli już wcześniej doszło do perforacji błony bębenkowej, wysięk może się dłużej utrzymywać lub pojawić się może również niedosłuch. W przypadku nawracających zapaleń zaleca się założenie drenów wentylacyjnych oraz usunięcie migdałka gardłowego. Pomocne będzie również szczepienie przeciwko pneumokokom (od niedawna obecne w polskim kalendarzu szczepień). 

 

Powikłania zapalenia ucha:

Do najczęstszych powikłań należą:

  • ostre zapalenie wyrostka sutkowego
  • zapalenie opon mózgowych
  • ropień zewnątrzoponowy
  • zapalenie błędnika
  • porażenie nerwu twarzowego.

Zapalenie ucha może nieść za sobą poważne powikłania. Dlatego jeśli zauważysz, że dziecko nie reaguje na wołanie, coraz głośniej włącza radio czy telewizor, nie słyszy co do niego mówisz, skarży się na ból lub zatkanie ucha, jest niespokojne, pociera główką poduszkę lub płacze gdy dotykasz jego małżowiny usznej, koniecznie udaj się do laryngologa lub lekarza pediatry.

 

Zdjęcie: Fotolia by © Renata Osinska All rights reserved

Grafika:Wikipedia by Anatomy_of_the_Human_Ear.svg: Chittka L, Brockmann derivative work: M.Komorniczak Creative Commons Uznanie autorstwa 2.5.


Autor

Maciej Pawłowski - Lekarz

Jestem lekarzem w trakcie specjalizacji z pediatrii w Łodzi. Oprócz zagadnień związanych z medycyną interesuję się sportem i językami obcymi.

Komentarze
31-10-2020
Ocena:
Tosiu, sama używałam tego produktu, kiedy miałam ból ucha i próbowałam bezskutecznie dostać się do lekarza. Porady on line nie są najlepszym rozwiązanie, trzeba sobie radzić i korzystać z wiedzy doświadczonych farmaceutów. Dobry lek, oznacza powrót do zdrowia.
20-08-2018
Ocena:
Ja najpierw szukałam opinii innych rodziców i dopiero wtedy kupiłam wspomniany spray, zawierający olejki. Dodatkowo podałam dziecku lek z ibuprofenem. Wizyta u lekarz i tak była szybka, ale to dzięki koleżance. Antybiotyku nie ma konieczności podawać, całe szczęście.
26-06-2018
Ocena:
Mój starszy syn miał ostatnio ból ucha, po treningu na basenie. Tak naprawdę myślałam, że to woda w uch ale kolejnego dnia nadal mu nie przeszło. Kupiłam fonix w aptece i stosowałam zgodnie z ulotką. Wszystko się wyciszyło i tak naprawdę, będzie mógł spokojnie szykować się do wyjazdu na kolonie.
08-06-2018
Ocena:
Przerobiłam to z córką. Na szczęście trafiliśmy na bardzo fajnego pediatrę , który trafnie dobrał leki i szybko sobie z zapaleniem poradziliśmy
12-05-2018
Ocena:
U nas na całe szczęście szybkie podanie tego leku uchroniło córkę od zapalenia ucha. Miała akurat w domu i doczytałam, że można spokojnie podać dziecku. Lekarz powiedział, że dobrze zrobiliśmy podając ten spray.
19-03-2018
Ocena:
Kiedyś mój starszy syn chorował na zapalenie ucha i powiem szczerze, że to nic przyjemnego. Temperatura była wysoka, ucho bardzo bolało i dziecko naprawdę płakało. Skończyło się na antybiotyku. Teraz jestem bardziej przezorna i korzystam z działania fonixa. Dzięki temu nie ma kłopotów z uszami. do tego bezwzględnie każę mu nosić czapkę.
katar u rocznego dziecka

Co na katar u rocznego dziecka?

2021-09-24
Według niektórych statystyk małe dzieci „łapią” katar nawet dwa razy w miesiącu – zwłaszcza gdy uczęszczają do placówek opiekuńczych. Dolegliwość ta, choć niegroźna, jest źródłem dużego dyskomfortu maluszka – dlatego warto ją zwalczać. Sprawdź, co na katar u rocznego dziecka najlepiej się sprawdza, jakie są przyczyny tej dolegliwości i kiedy należy już udać się z maluchem do lekarza.
cukrzyca u dzieci

Cukrzyca u dzieci. Jakie objawy?

2021-09-19
Coraz więcej osób choruje na cukrzycę. Dotyczy to nie tylko dorosłych, ale także dzieci. Najmłodszych pacjentów może dotknąć w każdym wieku, choć szczyt zachorowań przypada na okres, gdy mają od 6 do 15 lat. Cukrzyca typu pierwszego - to właśnie ona dotyka dzieci i młodzież - atakuje znienacka, najczęściej zimą. Może pojawić się w rodzinie, w której nikt do tej pory nie miał żadnych problemów tego typu. Jak zatem rozpoznać cukrzycę u dzieci? Jej symptomy są bardzo charakterystyczne, ale i łatwe do przeoczenia. Warto zapamiętać możliwe objawy cukrzycy u dziecka, dzięki czemu w razie ich wystąpienia będzie można szybko zasięgnąć pomocy medycznej.
szczoteczka soniczna dla dzieci 0-3 ranking

Jaka szczoteczka soniczna dla dzieci 0-3 – ranking

2021-08-31
„Żeby zdrowe zęby mieć, trzeba tylko chcieć” – śpiewały kiedyś Fasolki. Tak naprawdę dobra wola to trochę za mało, przyda się jeszcze skuteczna pasta i dobra szczoteczka soniczna. Jeśli nie wiesz, jak wybrać tę ostatnią, koniecznie zerknij na nasz ranking szczoteczek sonicznych dla dzieci.
wysypka u dziecka

Wysypka u dzieci. Rodzaje, od czego, co robić?

2021-08-08
Wysypka u dziecka może przyjmować różną postać, mieć różne przyczyny i różną lokalizację. Sprawdź, kiedy prawdopodobnie jest niegroźna, a kiedy warto skonsultować zmiany z pediatrą. Wyjaśniamy również, jakie są domowe sposoby na zwalczanie wysypki.
emolienty dla niemowlat ranking

Emolienty dla niemowląt – ranking. Najlepsze emolienty dla niemowląt

2021-07-24
Jeśli skóra niemowlaka prezentuje objawy podrażnienia albo sprawia wrażenie przesuszonej, warto sięgnąć po specjalistyczne dermokosmetyki do pielęgnacji, czyli emolienty. Przeczytaj, czym dokładnie są, kiedy się je stosuje i czym różnią się od siebie poszczególne emolienty dla niemowląt. Ranking najlepszych produktów znajdziesz natomiast na końcu tekstu.
jak wyczyscic ucho z woskowiny domowe sposoby

Jak wyczyścić ucho z woskowiny? Domowe sposoby na zatkane ucho

2021-07-22
Zatkane woskowiną ucho uniemożliwia prawidłowe słyszenie i jest powodem licznych dolegliwości. Sprawdź, jak objawia się taki problem, jak pozbyć się woskowiny z ucha i które domowe sposoby można zastosować u dzieci.
plastry na katar

Plastry na katar dla niemowlaka. Jak działają? Czy są skuteczne?

2021-07-06
Katar u dziecka oznacza często spore problemy z zasypianiem. Maluchy bowiem nie potrafią jeszcze samodzielnie wydmuchać noska i choć jest to bardzo powszechna dolegliwość, bywa naprawdę męcząca. Na szczęście można pomóc swojej pociesze w szybki i prosty sposób, sięgając po specjalne plastry aromatyczne, o właściwościach udrażniających nos. Łatwo dostępne, a także co istotne nieinwazyjne plastry z olejkami eterycznymi, przyniosą ulgę i złagodzą dokuczliwe objawy kataru w nocy. Inwestując niewiele w profesjonalny, innowacyjny środek, zapomnisz o nerwach i bezsilności.