Data publikacji:

Zapalenie ucha

Autor: Maciej Pawłowski - Lekarz

Zapalenie ucha środkowego to proces zapalny, który obejmuje błonę śluzową i struktury ucha środkowego. Zapalenie często rozwija się u małych dzieci, szczególnie pomiędzy 6 a 18 miesiącem życia. W późniejszym okresie wraz z rozwijaniem się dziecka, możliwość zachorowania na ucho jest dużo mniejsza. Wpływ na to ma odmienna budowa i czynność trąbki słuchowej (która łączy część nosową gardła i ucho środkowe). U mniejszych dzieci często występuje również przerost migdałka gardłowego oraz ogólnie nawracające infekcje dróg oddechowych, co także przyczynia się do zapalenia ucha. Innymi czynnikami, które mogą powodować zaburzenia odporności to: alergia, zespół Downa czy zaburzenia kształtu twarzoczaszki. 

 

zapalenie_ucha_duze

 

Na zapalenie ucha zapada aż 95% dzieci przed upływem 7 roku życia, a u wielu z nich choroba występuje kilkukrotnie. Częste infekcje spowodowane są przede wszystkim budową dziecięcego ucha. Maluchy mają bowiem krótszą i szerszą trąbkę słuchową, co w znacznym stopniu sprzyja chorobom. Większość zapaleń ma charakter mieszany – wirusowo-bakteryjny. Rzadko przyczyną jest wyłącznie wirus lub bakteria. Bakterie najczęściej wcześniej żyją w części nosowej gardła i następnie przechodzą na ucho. 

 

Budowa ucha:

budowa-ucha-550x350

 

Jak objawia się zapalenie?

Najczęściej początkowo dochodzi do nieżytu nosa i infekcji górnych dróg oddechowych. Dopiero wtedy pojawia się ból ucha, który może być jedno lub obustronny (warto zaznaczyć, że brak bólu ucha nie wyklucza zapalenia). Ból najczęściej jest silny, tętniący, zwykle rozpoczyna się w nocy. Towarzyszy mu uczucie pełności w uchu, czasem upośledzenie słuchu. Niekiedy może występować gorączka, choć nie częściej niż u 1/3 młodych pacjentów. Należy pamiętać, że te objawy są bardziej wyraźne u dzieci starszych, które potrafią sygnalizować i wskazać gdzie odczuwają ból. U niemowląt bardziej nasilone są objawy ogólne takie jak: płacz, zaburzenia snu, gorączka czy wymioty, co niestety utrudnia rozpoznanie choroby.

Poniższe objawy mogą pomóc ci w zdiagnozowaniu zapalenia ucha:

  • ból i pulsowanie w uchu
  • niepokój i płacz
  • pocieranie główką o poduszkę
  • wzmożony płacz przy dotyku małżowiny usznej
  • bezsenność
  • uczucie ogólnego rozbicia
  • wyciek z ucha
  • zatkanie ucha
  • rozkojarzenie
  • wysoka temperatura dochodząca do 40ºC
  • katar i kaszel
  • wymioty i biegunka
  • brak apetytu
  • niedosłuch

Mniej więcej w 10% przypadków choroba przebiega bezobjawowo.

 

Przebieg zapalenia ucha

W przypadku zgłaszania przez dziecko bólu ucha lub podejrzenia wystąpienia wskazujących na ucho dolegliwości, należy zgłosić się do pediatry lub lekarza rodzinnego. Ten, jeśli dysponuje otoskopem, sam postawi rozpoznanie, po obejrzeniu uszu (badanie zaczyna się od ucha zdrowego). Jeśli nie posiada tego sprzętu, należy udać się do laryngologa. Podstawą właściwego rozpoznania jest wywiad i właśnie badanie otoskopowe. W początkowej fazie zapalenia dochodzi do poszerzenia i przekrwienia naczyń wzdłuż rękojeści młoteczka i od obwodu błony bębenkowej. Następnie błona bębenkowa ulega pogrubieniu, z uwagi na występującą pod nią wydzielinę ropną, może jeszcze w późniejszym stadium dojść do perforacji błony i pojawienia się w uchu wycieku. 

 

 

Kiedy rozpocząć leczenie?

Zapalenie ucha ma często charakter samo ograniczający się i samoustępujący, dlatego w ciągu pierwszych 24 godzin stosuje się postawę wyczekującą. Polega ona na obserwacji i podawaniu leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych (paracetamol i ibuprofen). Jeśli jednak objawy nie ustępują lub wręcz nasilają się konieczne jest podanie antybiotyku, który dostępny jest wyłącznie na receptę.

Antybiotyk należy podać zawsze jeśli:

  • choruje dziecko poniżej 6 miesiąca życia
  • pojawia się wysoka gorączka i wymioty
  • pojawia się wyciek z ucha
  • dziecko ma poniżej 24 miesięcy i zmiany zapalne są obecne w obu uszach
  • występują zaburzenia odporności lub nawracające zapalenia uszu. 

Antybiotykiem z wyboru jest amoksycylina (w dużej dawce), dlatego, że jest wrażliwa wobec Streptococcus pneumoniae oraz Haemophilus pneumoniae (bakterie te najczęściej powodują zapalenie ucha środkowego). W przypadku braku skuteczności amoksycyliny można podać cefalosporyny (najczęściej drugiej generacji) lub amoksycylinę z dodatkiem kwasu klawulanowego. W przypadku uczuleń na te antybiotyki lekami z wyboru są makrolidy. W nielicznych przypadkach konieczne jest nacięcie błony bębenkowej, w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym. Nieskuteczne są leki antyhistaminowe, mukolityki i krople obkurczające błonę śluzową.

Zapalenie ucha środkowego najczęściej leczy się łatwo i nie dochodzi do powikłań. Gorzej wygląda sytuacja, jeśli już wcześniej doszło do perforacji błony bębenkowej, wysięk może się dłużej utrzymywać lub pojawić się może również niedosłuch. W przypadku nawracających zapaleń zaleca się założenie drenów wentylacyjnych oraz usunięcie migdałka gardłowego. Pomocne będzie również szczepienie przeciwko pneumokokom (od niedawna obecne w polskim kalendarzu szczepień). 

 

Powikłania zapalenia ucha:

Do najczęstszych powikłań należą:

  • ostre zapalenie wyrostka sutkowego
  • zapalenie opon mózgowych
  • ropień zewnątrzoponowy
  • zapalenie błędnika
  • porażenie nerwu twarzowego.

Zapalenie ucha może nieść za sobą poważne powikłania. Dlatego jeśli zauważysz, że dziecko nie reaguje na wołanie, coraz głośniej włącza radio czy telewizor, nie słyszy co do niego mówisz, skarży się na ból lub zatkanie ucha, jest niespokojne, pociera główką poduszkę lub płacze gdy dotykasz jego małżowiny usznej, koniecznie udaj się do laryngologa lub lekarza pediatry.

 

Zdjęcie: Fotolia by © Renata Osinska All rights reserved

Grafika:Wikipedia by Anatomy_of_the_Human_Ear.svg: Chittka L, Brockmann derivative work: M.Komorniczak Creative Commons Uznanie autorstwa 2.5.


Autor

Maciej Pawłowski - Lekarz

Jestem lekarzem w trakcie specjalizacji z pediatrii w Łodzi. Oprócz zagadnień związanych z medycyną interesuję się sportem i językami obcymi.

Komentarze
31-10-2020
Ocena:
Tosiu, sama używałam tego produktu, kiedy miałam ból ucha i próbowałam bezskutecznie dostać się do lekarza. Porady on line nie są najlepszym rozwiązanie, trzeba sobie radzić i korzystać z wiedzy doświadczonych farmaceutów. Dobry lek, oznacza powrót do zdrowia.
20-08-2018
Ocena:
Ja najpierw szukałam opinii innych rodziców i dopiero wtedy kupiłam wspomniany spray, zawierający olejki. Dodatkowo podałam dziecku lek z ibuprofenem. Wizyta u lekarz i tak była szybka, ale to dzięki koleżance. Antybiotyku nie ma konieczności podawać, całe szczęście.
26-06-2018
Ocena:
Mój starszy syn miał ostatnio ból ucha, po treningu na basenie. Tak naprawdę myślałam, że to woda w uch ale kolejnego dnia nadal mu nie przeszło. Kupiłam fonix w aptece i stosowałam zgodnie z ulotką. Wszystko się wyciszyło i tak naprawdę, będzie mógł spokojnie szykować się do wyjazdu na kolonie.
08-06-2018
Ocena:
Przerobiłam to z córką. Na szczęście trafiliśmy na bardzo fajnego pediatrę , który trafnie dobrał leki i szybko sobie z zapaleniem poradziliśmy
12-05-2018
Ocena:
U nas na całe szczęście szybkie podanie tego leku uchroniło córkę od zapalenia ucha. Miała akurat w domu i doczytałam, że można spokojnie podać dziecku. Lekarz powiedział, że dobrze zrobiliśmy podając ten spray.
19-03-2018
Ocena:
Kiedyś mój starszy syn chorował na zapalenie ucha i powiem szczerze, że to nic przyjemnego. Temperatura była wysoka, ucho bardzo bolało i dziecko naprawdę płakało. Skończyło się na antybiotyku. Teraz jestem bardziej przezorna i korzystam z działania fonixa. Dzięki temu nie ma kłopotów z uszami. do tego bezwzględnie każę mu nosić czapkę.
kleszcze

Kleszcz u dziecka? Co robić?

2022-03-12
Ugryzienie kleszcza u dziecka przyprawia cię o silne dreszcze? Nie pozwalasz swobodnie hasać dziecku na łące w obawie przed kleszczami? Wiedz, że nawet na trawniku miejskiego parku znajdziesz rzesze tych pajęczaków. Wcale nie musicie zagłębiać się w leśną głuszę. Zapamiętaj jedno: kleszcz u niemowlaka oraz u starszaka to nie koniec świata. Jeśli wbije się on w ciało – nie panikuj. Szybko i we właściwy sposób usuń kleszcza z ciała dziecka oraz obserwuj rumień. W tym artykule rozprawiamy się z tematem: kleszcz u dziecka? Co robić?
opryszczka u rocznego dziecka

Opryszczka u rocznego dziecka – leczenie, sposoby

2022-02-01
Opryszczka wargowa to choroba skóry wywołana wirusem HSV-1. O ile u dorosłych powoduje ona jedynie dyskomfort, o tyle dla dzieci może być już groźna. Sprawdź, jak objawia się opryszczka u rocznego dziecka i co robić w razie wystąpienia jej objawów.
gorączka u rocznego dziecka

Gorączka u rocznego dziecka. Co robić?

2022-01-30
Gorączka u dziecka zawsze martwi rodziców. Czy jednak rzeczywiście w każdym przypadku musi ona zwiastować infekcję? Sprawdź, z czego może wynikać gorączka u rocznego dziecka, kiedy należy ją zbijać i kiedy należy udać się z dzieckiem do lekarza.
szczoteczka dla rocznego dziecka

Jaka szczoteczka dla rocznego dziecka?

2022-01-10
Aby w buzi małego dziecka szybko nie rozwinęła się próchnica, niezwykle ważne jest przestrzeganie higieny – czyli po prostu mycie zębów. Będzie ono przebiegało bez większych trudności, jeśli tylko zastosujesz się do pewnych zasad i wybierzesz odpowiednią szczoteczkę. Wyjaśniamy, jaka szczoteczka dla rocznego dziecka będzie najlepsza i jak jej używać.
tran dla rocznego dziecka

Tran dla rocznego dziecka – wszystko, co powinniście wiedzieć

2022-01-08
Poprawa odporności, wsparcie rozwoju mózgu, a nawet regulacja poziomu hormonów – to tylko niektóre korzyści, które wynikają z zażywania tranu. Ten niezwykle popularny suplement diety można podawać również małym dzieciom – należy jednak wiedzieć, jak to robić i jaki produkt wybrać. Sprawdź, jaki tran dla rocznego dziecka kupić i ile go podawać.
ciemienucha u rocznego dziecka

Ciemieniucha u rocznego dziecka. Jak leczyć?

2022-01-07
Ciemieniucha to przypadłość, która zazwyczaj występuje u młodych niemowląt, ewentualnie w drugim półroczu życia. Niemniej może się zdarzyć, że charakterystyczne żółtawe łuski zaobserwujemy również u starszej latorośli. Sprawdź, z czego wynika ciemieniucha u rocznego dziecka i jak się jej pozbyć.
Co na rozwolnienie

Co na rozwolnienie u dziecka?

2021-12-05
Biegunka to dość często występująca dolegliwość. Choć wydaje się niegroźna, to należy pamiętać, że u najmłodszych szybko może doprowadzić do odwodnienia. Sprawdź, z czego może wynikać rozwolnienie u dziecka¸ jak mu zaradzić domowymi sposobami i kiedy warto skonsultować się z lekarzem.