Jak wygląda ustalenie ojcostwa w Polsce?

Ustalenie ojcostwa to temat, z którym rodzice spotykają się częściej, niż mogłoby się wydawać. Choć w większości przypadków nie ma wątpliwości, kto jest ojcem dziecka, czasem konieczne jest potwierdzenie tego formalnie. W Polsce prawo przewiduje kilka sposobów ustalenia ojcostwa. Wyjaśniamy to w poniższym artykule!

Spis treści

Domniemanie – gdy rodzice są małżeństwem
Uznanie ojcostwa – szybka procedura w urzędzie
Sądowe ustalenie ojcostwa – gdy brakuje zgody
Koszty związane z ustaleniem ojcostwa
Zaprzeczenie ojcostwa – kiedy jest możliwe?

Domniemanie – gdy rodzice są małżeństwem

Jeśli dziecko przychodzi na świat w trakcie trwania małżeństwa albo do trzystu dni po jego ustaniu, prawo automatycznie uznaje, że ojcem jest mąż matki. Dzięki temu nie trzeba załatwiać dodatkowych formalności w urzędzie stanu cywilnego – ojciec jest wpisywany do aktu urodzenia z mocy prawa.

Bywa jednak, że to domniemanie nie odpowiada rzeczywistości. Wówczas konieczne jest wszczęcie postępowania o zaprzeczenie ojcostwa. Takie postępowanie jest odrębną sprawą, a możliwość jego wszczęcia ograniczona jest zarówno terminami, jak i kręgiem osób uprawnionych, do których należą m.in. matka, mąż lub samo dziecko po osiągnięciu pełnoletności.

Uznanie ojcostwa – szybka procedura w urzędzie

W sytuacji, gdy rodzice nie są małżeństwem, najczęściej stosowaną drogą jest uznanie ojcostwa. Polega ono na złożeniu przez mężczyznę oświadczenia, że jest ojcem dziecka, a przez matkę – potwierdzenia tego faktu. Najczęściej dokonuje się tego w urzędzie stanu cywilnego, ale w wyjątkowych okolicznościach można także skorzystać z pomocy notariusza lub zgłosić się do lokalnych władz samorządowych. Uznanie może dotyczyć zarówno dziecka już narodzonego, jak i tego, które dopiero ma się urodzić, jeśli matka jest w ciąży.

Warto wiedzieć, że jeśli dziecko ukończyło trzynaście lat, konieczna jest także jego zgoda. Przy okazji uznania rodzice wspólnie decydują o nazwisku dziecka, wybierając pomiędzy nazwiskiem matki, ojca albo dwuczłonowym. Cała procedura jest bezpłatna i stosunkowo szybka, dlatego wiele par wybiera właśnie tę drogę.

Sądowe ustalenie ojcostwa – gdy brakuje zgody

Zdarza się jednak, że ani domniemanie, ani uznanie ojcostwa nie wchodzą w grę. Dzieje się tak na przykład wtedy, gdy mężczyzna nie zgadza się na uznanie albo matka odmawia potwierdzenia. W takiej sytuacji pozostaje droga sądowa.

Pozew o ustalenie ojcostwa mogą wnieść matka, domniemany ojciec, dziecko, a w niektórych przypadkach również prokurator. Sprawa toczy się przed sądem rodzinnym. Najczęściej najważniejszym dowodem jest badanie DNA, które w praktyce przesądza o rozstrzygnięciu. Choć nikt nie może być do badania zmuszony, odmowa może być przez sąd oceniona na niekorzyść osoby uchylającej się od jego przeprowadzenia.

W trakcie tego samego postępowania można również rozstrzygnąć inne istotne sprawy. Sąd może na przykład zasądzić alimenty, ustalić nazwisko dziecka, a na wniosek stron wypowiedzieć się także o władzy rodzicielskiej czy kontaktach z dzieckiem. Dzięki temu w jednej sprawie da się uporządkować całą sytuację prawną dziecka i rodziny.

Koszty związane z ustaleniem ojcostwa

Rodzic lub dziecko, którzy występują do sądu o ustalenie ojcostwa, są z mocy prawa zwolnieni z kosztów sądowych. Nie trzeba więc płacić za wszczęcie sprawy ani za przeprowadzenie badań DNA zleconych przez sąd. Zwolnienie obejmuje również żądania związane z ustaleniem ojcostwa, na przykład roszczenia o alimenty.

Zaprzeczenie ojcostwa – kiedy jest możliwe?

Zaprzeczenie ojcostwa to proces sądowy, którego celem jest obalenie domniemania, że ojcem dziecka jest mąż matki. Pozew mogą złożyć mąż, matka, a po osiągnięciu pełnoletności także dziecko. W wyjątkowych sytuacjach zrobi to prokurator. Terminy są ściśle określone – mąż ma rok od chwili, gdy dowiedział się, że dziecko nie jest jego, a matka rok od porodu. Dorosłe dziecko nie ma ograniczenia czasowego. Najważniejszym dowodem w sprawie jest badanie DNA. Jeśli sąd zaprzeczy ojcostwu, mąż matki traci wszystkie prawa i obowiązki wobec dziecka, a możliwe staje się ustalenie ojcostwa biologicznego.

Zdjęcie: Envato Elements

Polecamy:

Autor: Anna Mlonka

Jak wygląda ustalenie ojcostwa w Polsce?

Domniemanie – gdy rodzice są małżeństwem

Uznanie ojcostwa – szybka procedura w urzędzie

Sądowe ustalenie ojcostwa – gdy brakuje zgody

Koszty związane z ustaleniem ojcostwa

Zaprzeczenie ojcostwa – kiedy jest możliwe?

Polecamy:

Zaparcia nawykowe u dzieci. Jak sobie z nimi radzić?

Jak wybrać najlepsze kapcie do żłobka?

Wizyta adaptacyjna u dentysty – kiedy ją zaplanować i jak wygląda?

Dlaczego pojawiają się guzki na tarczycy?

Pokój dziecka – jak urządzić przestrzeń dla malucha?

Jak wygląda poród w domu? O czym musisz wiedzieć?