Data modyfikacji:

Badanie krwi i moczu dziecka - kiedy warto je wykonać?

Autor: Tomasz Nęcki - Lekarz

Jednymi z podstawowych badań laboratoryjnych, które są wykonywane u dzieci, są badania krwi i moczu. Wbrew pozorom te proste analizy pozwalają wykryć wiele różnych patologii, takich jak: niedokrwistość, czy ogólnoustrojowe infekcje. Badań krwi i moczu u dzieci nie wykonuje się jednak „od tak” - jakie powinny wystąpić objawy, aby pomyśleć o konieczności ich zrobienia?

 

Badanie dziecka, pobieranie krwi, pobieranie krwi u dziecka

 

Badania kontrolne - jak często należy je wykonywać?

Nie ma jednoznacznych rekomendacji co do tego, z jaką częstością u dzieci powinny być przeprowadzane badania moczu, czy krwi. Jedni specjaliści są zdania, że najlepiej byłoby je wykonywać każdego roku, inni z kolei twierdzą, że wystarczające jest przeprowadzanie takich badań laboratoryjnych co 2-3 lata.

Powyżej mowa jest o wykonywaniu badań moczu i krwi w sytuacji, kiedy dziecko jest zdrowe i wymienione analizy miałyby służyć upewnieniu się, że stan dziecka rzeczywiście nie odbiega od normy. Inaczej jest jednak w sytuacji, kiedy u malucha występują jakieś dolegliwości – celem znalezienia ich przyczyn lekarz może skierować małego pacjenta właśnie na podstawowe badania moczu i krwi. Zanim jednak pediatra wyda skierowanie, rodzic musi najpierw zgłosić się ze swoją pociechą do lekarza – jakie dolegliwości mogą więc stanowić wskazania do wykonania badania moczu i krwi?

 

Jakie objawy u dziecka powinny nas zainteresować?

Badania laboratoryjne warto wykonać u dziecka, które dotychczas było żywiołowe i pełne energii, a nagle stało się ospałe, blade i zaczęło odczuwać ciągłe zmęczenie – wymienione zjawiska mogą być związane z anemią, którą można potwierdzić lub wykluczyć właśnie dzięki badaniom krwi. Niedokrwistość nie jest jednak jedyną możliwą przyczyną takich problemów – podobne objawy mogą występować u dziecka z niedoczynnością tarczycy. Stan ten również można rozpoznawać dzięki wykonaniu badania krwi.

Dziecku gorączkującemu, trafiającemu do lekarza z kaszlem i innymi objawami infekcji, najprawdopodobniej zostanie wdrożone leczenie bez wykonywania badań laboratoryjnych. Zdarzają się jednak mali pacjenci z nawracającymi, niewyjaśnionymi epizodami gorączkowymi lub z innymi dolegliwościami, które sugerują istnienie u malucha jakiegoś zakażenia, jednakże na samej ich podstawie nie jest możliwe postawienie pewnej diagnozy. W takiej sytuacji pomocne mogą być zarówno badania krwi, jak i badania moczu.

Badania krwi zalecane są u dziecka, które doświadcza znacznej tendencji do pojawiania się siniaków. Potrzeba taka występuje szczególnie wtedy, kiedy sińce na skórze malucha pojawiają się nawet przy bardzo lekkich uderzeniach – takie zjawisko może sugerować istnienie u pacjenta jakichś zaburzeń krzepnięcia krwi, a diagnostyka takowych odbywa się właśnie poprzez analizę składu krwi.

Wymienione powyżej problemy to tylko przykłady sytuacji, w których wskazane jest zgłoszenie się do lekarza i wykonanie u dziecka badań krwi, czy moczu. Ogólnie jednak należy zaznaczyć, że rodzice powinni się konsultować ze specjalistą w każdej sytuacji, kiedy podejrzewają oni istnienie u swojej pociechy jakichś nieprawidłowości – takie proste badania, jak badania krwi i moczu u dziecka, pozwalają rozwiać lub potwierdzić wiele różnych wątpliwości opiekunów.

 

 


Badanie krwi - jakie parametry mogą być podczas nich oznaczane?

Do badania krwi u dziecka wystarczające jest pobranie zaledwie kilku-kilkunastu mililitrów tego materiału, a dzięki temu oznaczeniu wykrytych może być wiele różnych nieprawidłowości. W pobranej od dziecka próbce krwi można bowiem oznaczyć:

  • ilość czerwonych krwinek (pozwala to rozpoznawać niedokrwistość),
  • poziom hemoglobiny (służący wykrywaniu wspomnianej już wyżej niedokrwistości),
  • ilość płytek krwi (ich liczba jest szczególnie istotna wtedy, kiedy u dziecka podejrzewane jest występowanie zaburzeń krzepnięcia krwi),
  • ilość białych krwinek (oznaczenie leukocytów pozwala rozpoznać toczącą się u małego pacjenta infekcję; wyróżnia się kilka klas białych krwinek – kiedy jedne z nich pozostają w normie, inne mogą z kolei być podwyższone – pozwala to na różnicowanie np. zakażeń bakteryjnych od pasożytniczych),
  • OB (odczyn Biernackiego) czy białko C-reaktywne (CRP): oba parametry stanowią wykładniki stanu zapalnego, ich oznaczanie ma na celu stwierdzanie istnienia infekcji u dzieci,
  • różne hormony (przede wszystkim istotne jest oznaczanie tyreotropiny, czyli TSH – hormon ten kontroluje czynność tarczycy i jego zbyt niski poziom może być związany z nadczynnością tego gruczołu, a zbyt wysoki z niedoczynnością tarczycy),
  • poziom glukozy (badanie to jest bardzo ważne, szczególnie u dzieci z nadmierną masą ciała – choć może ciężko niektórym jest w to uwierzyć, to u małych pacjentów również może występować cukrzyca!),
  • inne parametry, takie jak poziomy poszczególnych lipidów, miano ASO czy hematokryt lub stężenia pierwiastków, np. wapnia, żelaza czy fosforu i wiele innych.

Nie u każdego dziecka, u którego wykonywane są badania krwi, oznaczane są wszystkie z wymienionych parametrów – lekarz dobiera zlecane oznaczenia w zależności od tego, jaki to problem podejrzewa u małego pacjenta. Inne badania zlecone zostaną w przypadku podejrzenia infekcji, a inne w przypadku podejrzewania zaburzeń hormonalnych u dziecka.

 


Badanie moczu u dziecka - co pozwala wykryć?

Badanie moczu u dziecka, podobnie jak badanie krwi, pozwala wykryć wiele różnych dziecięcych patologii. Podczas badania moczu oznaczane mogą być:

  • barwa i odczyn moczu,
  • ciężar właściwy moczu (zbyt niski może świadczyć o zaburzeniach zagęszczenia moczu, które mogą wynikać np. z chorowania przez malca na moczówkę prostą),
  • glukoza w moczu (w prawidłowych warunkach nie powinno jej być – obecność tego cukru w moczu sugerować może np. cukrzycę),
  • bakterie w moczu (pomiar przydatny szczególnie przy podejrzewaniu infekcji dróg moczowych u dziecka),
  • białko w moczu (prawidłowo mocz zawiera niewielkie ilości białka, znaczny wzrost zawartości tej substancji sugerować może istnienie u dziecka zespołu nerczycowego spowodowanego np. kłębuszkowym zapaleniem nerek).

Pobrany od dziecka mocz może zostać przekazany na tzw. posiew – badanie to zlecane jest w sytuacji, kiedy podejrzewane jest istnienia u dziecka infekcji dróg moczowych. Posiew moczu umożliwia stwierdzenie, jaki dokładnie patogen wywołał zakażenie. Oprócz tego możliwe jest wykonanie antybiogramu, czyli badania określającego wrażliwość danej bakterii na antybiotyki – dzięki temu możliwe jest zalecenie dziecku takiego leku, który będzie najbardziej skuteczny na daną infekcję.

 

Czy trzeba mieć skierowanie od lekarza?

Na badania krwi, czy moczu u dzieci zazwyczaj rodzice otrzymują skierowanie od lekarza (od pediatry czy od lekarza rodzinnego). Możliwe jest również wykonanie takich badań w warunkach prywatnych – cena opisywanych oznaczeń wynosi zwykle kilka-kilkanaście złotych.

W otrzymywanych z laboratorium wynikach zazwyczaj znaleźć można przedziały wartości odpowiadające normom – rodzice łatwo mogą więc sami zauważyć, jakie odchylenia występują u ich dziecka. Podkreślenia wymaga jednak to, aby wyniki zawsze interpretował lekarz – czasami bowiem może się okazać, że rodzice wpadną w niepokój z powodu zawyżonych, czy obniżonych niektórych wskaźników, a tak naprawdę nie będzie powodów do zmartwień. Dodatkowo nie można wnioskować o stanie zdrowie dziecka na podstawie samych badań laboratoryjnych – konieczna jest całościowa ocena stanu dziecka, uwzględniająca również i występujące u dziecka, a zgłaszane przez rodziców, objawy czy też nieprawidłowości, które jest w stanie stwierdzić tylko specjalista.

 

Zdjęcie: Fotolia.pl


Autor

Tomasz Nęcki - Lekarz

Jestem absolwentem Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Spośród wszystkich medycznych specjalności najbardziej interesują mnie aspekty związane z pediatrią i psychiatrią – planuję specjalizować się w psychiatrii dzieci i młodzieży. Wolne chwile spędzam na czytaniu (nie tylko medycznych pozycji ) oraz staram się jak najwięcej czasu spędzać na świeżym powietrzu – jazda na rowerze czy spacery najlepiej mnie relaksują.

autyzm wczesnodziecięcy

Autyzm wczesnodziecięcy – co to jest?

2023-01-23
Autyzm wczesnodziecięcy jest zaburzeniem rozwojowym. Jego pierwsze symptomy są zauważalne do około 30 miesiąca życia. Niestety, w dalszym ciągu choroba jest diagnozowana dość późno, dopiero w przedszkolu, a nawet w wieku szkolnym. Tymczasem, im wcześniej podjęta terapia, tym lepiej. Jak rozpoznać autyzm wczesnodziecięcy i co szczególnie powinno zaniepokoić rodziców? Jak rozpoznać autyzm u niemowlaka?
Powiększone węzły chłonne u dziecka

Co zrobić, gdy zauważymy powiększone węzły chłonne u dziecka?

2023-01-19
Co zrobić, gdy zauważymy powiększone węzły chłonne u dziecka? Węzły chłonne to niewielkie struktury rozsiane po całym organizmie, które mają związek z układem limfatycznym. Niektóre z nich znajdują się tuż pod skórą i są świetnie wyczuwalne w badaniu palpacyjnym, inne natomiast ulokowane są nieco głębiej i aby zbadać ich stan, niezbędne jest wykonanie zleconych przez lekarza badań. Powiększone węzły chłonne u dziecka, jak i u osoby dorosłej świadczą o toczącej się infekcji lub stanie zapalnym w obrębie organizmu. Zdarza się jednak, że jest to następstwo celowo wywołanych procesów. Jest tak przykładowo w sytuacji, gdy występują powiększone węzły chłonne u niemowlaka po szczepieniu. W każdym przypadku warto być czujnym i wiedzieć, co oznaczają powiększone węzły i co należy zrobić w takiej sytuacji.
Physical therapist performing an evaluation of the lower extremities in a newborn baby

Rozwój dziecka urodzonego z hipotrofią

2022-10-07
Hipotrofia oznacza niską masę urodzeniową dziecka. Związana jest często z przedwczesnym przyjściem na świat, czyli z wcześniactwem. Zwykle hipotrofikami są również dzieci pochodzące z ciąż mnogich. Czy dzieci urodzone z hipotrofią mają szansę na normalny rozwój?
Co oznacza, gdy niemowlę prostuje i napina nóżki?

Co oznacza, gdy niemowlę prostuje i napina nóżki?

2022-08-07
Dziecko się pręży. Co oznacza, gdy niemowlę prostuje i napina nóżki? Jeśli tułów niemowlęcia nie będzie stabilny, dziecko będzie musiało „szukać” innych form kontroli, np. napinając swój „obwód”. Prężenie się niemowlaka podczas snu spędza sen z oczu niejednej młodej mamie. Odpowiadamy na pytania, które poruszają ważne zagadnienie, jakim jest prężenie się noworodka.
katar u dziecka

Co na katar dla 2-latka?

2022-06-17
Katar jest jedną z najczęstszych przypadłości wieku dziecięcego. Nie jest specjalnie groźny, za to bardzo męczący – uniemożliwia maluszkowi spokojny sen i swobodne jedzenie oraz negatywnie wpływa na jego samopoczucie. Na szczęście wydzielinę z nosa można skuteczne zwalczać. Sprawdź, co na katar dla 2-latka sprawdza się najlepiej i kiedy należy już udać się z tym problemem do pediatry.
operacja

Jaka jest prawidłowa pielęgnacja po zabiegu stulejki u dzieci?

2022-06-10
Dość często zdarza się, że napletek małego chłopca nie daje się całkowicie zsunąć, co kwalifikuje malucha do zabiegu operacyjnego. Istnieją dwa rodzaje leczenia: jedno polega na operacji plastycznej napletka, drugi to obrzezanie. Niezależnie od tego, co zaleci lekarz i na co zdecydują się rodzice, po zabiegu chłopiec będzie potrzebował specjalnej pielęgnacji. Wyjaśniamy, na czym polega pielęgnacja po zabiegu stulejki u dziecka.
kleszcze

Kleszcz u dziecka? Co robić?

2022-03-12
Ugryzienie kleszcza u dziecka przyprawia cię o silne dreszcze? Nie pozwalasz swobodnie hasać dziecku na łące w obawie przed kleszczami? Wiedz, że nawet na trawniku miejskiego parku znajdziesz rzesze tych pajęczaków. Wcale nie musicie zagłębiać się w leśną głuszę. Zapamiętaj jedno: kleszcz u niemowlaka oraz u starszaka to nie koniec świata. Jeśli wbije się on w ciało – nie panikuj. Szybko i we właściwy sposób usuń kleszcza z ciała dziecka oraz obserwuj rumień. W tym artykule rozprawiamy się z tematem: kleszcz u dziecka? Co robić?