Data publikacji:

Sen niemowlaka – dlaczego dziecko budzi się w nocy

Autor: Katarzyna Chmielewska-Walas

Wielu rodziców jako jeden z największych problemów w rodzicielstwie wskazuje fakt, że dzieci często budzą się w nocy. Większość jest przygotowana na nieprzespane noce zaraz po narodzinach dziecka i wierzy, że z czasem maluch zacznie spać przez całą noc i to w swoim łóżeczku.  Są zaskoczeni, kiedy tak się nie dzieje.

kiedy dziecko zaczyna przesypiać noce

fot. Pixabay.com

Spis treści:

Dlaczego dziecko budzi się w nocy

Fazy snu dziecka

Jak wydłużyć sen dziecka w nocy

Co zakłóca nocny sen u dzieci

Samodzielne zasypianie

Nocne pobudki na jedzenie

Od kiedy dziecko przesypia noce

 

Paradoksalnie okazuje się, że lepiej w nocy śpią maluszki do 3-4 miesiąca życia, a częste pobudki serwują rodzicom starsze niemowlęta. Co więcej, jak pokazują badania, rodzice często mijają się z prawdą, kiedy mówią o tym, jak ich dzieci śpią w nocy. Niektórzy po prostu z perspektywy czasu już nie pamiętają, jak wyglądały noce, gdy dziecko było małe. Wielu z nich również lubi przedstawiać swoje dzieci jako „grzeczniejsze”. W rzeczywistości, to jak dziecko śpi w nocy jest w zasadzie niezależne od sposobu wychowania. Ma na to wpływ szereg czynników.

Dlaczego dziecko budzi się w nocy

Amerykańskie statystyki mówią o tym, że blisko 40 proc. dwulatków wciąż budzi się w nocy, a pobudki trzylatków również nie są rzadkością.

Na pogorszenie nocnego snu ma wpływ przede wszystkim intensywny rozwój mózgu. Sprawdzono, że jakość nocnego snu pogarsza się często po osiągnięciu pewnych umiejętności, szczególnie takich, które można postrzegać jako kamienie milowe w rozwoju malucha np. raczkowanie, chodzenie. Dzieci okresowo przechodzą również przez lęki separacyjne. Powodują one, że w momencie spłycenia snu, kiedy dziecko orientuje się, że nie ma rodzica blisko siebie, wybudza się i nawołuje, sprawdza, czy rodzice są w zasięgu.

Fazy snu u dziecka

Człowiek ma dwie fazy snu – aktywną i fazę snu spokojnego, głębokiego.  Faza aktywna nazywa fazą REM (rapid eye movement) to ten moment, gdy na twarzy śpiącej osoby pojawiają się różne grymasy, gałki oczne poruszają się, oczy zdają się nie do końca zamknięte. W tej fazie snu ciało może zmieniać swoje położenie. Dlaczego sen człowieka przebiega w ten sposób? W trakcie snu odpoczywa nie tylko ciało, ale także mózg. Zmieniają się fale mózgowe. Dzięki zmianom fal mózgowych nasz umysł pozbywa się niepotrzebnych informacji, a kataloguje i przyswaja te doświadczenia i informacje, które uznaje za istotne.

Małe dzieci częściej niż dorośli przechodzą z aktywnej do głębokiej, ale nie zawsze potrafią to zrobić w pełni samodzielnie. Z czasem utrwalają się u maluchów pewne nawyki związane z powrotem do snu głębokiego.  Jednym z takich nawyków jest na przykład ssanie piersi.

Naturalna skłonność do pobudek może być wzmożona przez dolegliwości, które nasilają się w drugiej połowie pierwszego roku życia: w szczególności ząbkowanie.

Wykształcenie wzorców występowania  faz snu zmienia się wraz z wiekiem człowieka. Niemowlę spędza więcej czasu w fazie snu aktywnego i od tego też zaczyna nocny sen. Natomiast człowiek dorosły zaczyna wypoczynek nocny od fazy spokojnej.

U niemowląt przejście w fazę spokojną zajmuje zwykle 20-30 minut, dlatego wielu rodziców narzeka, że drzemki dzieci trwają tylko tyle.  Rodzice skarżą się też, że po usypianiu przy piersi lub na rękach zwykle po takim czasie następuje pobudka. W przypadku niemowląt w drugim półroczu życia, warto poczekać z odłożeniem dziecka do łóżeczka właśnie te 30 minut, bo zwiększamy tym samym odstęp między pobudkami.

Jak wydłużyć sen dziecka w nocy?

Maluchy wypracowują sobie nawyki związane z płytkimi fazami snu – część z nich będzie wystarczał smoczek, choć nierzadko będzie potrzebowało kogoś, kto ten smoczek poda. Część dzieci korzysta z kojącego działania mleka z butelki, ale wiąże się to z zagrożeniem próchnicy butelkowej. Dzieci karmione piersią będą potrzebowały nocnych karmień.

Kiedy rodzice podejmują próby oduczenia dziecka nocnych pobudek pojawiają się trudności. Zmiana nawyków nigdy nie przychodzi łatwo i warto  szukać alternatywnej metody. Jeśli do tej pory dziecko usypiało przy piersi, w pierwszej fazie zmiany nawyków może być potrzebne noszenie, tulenie, kołysanie. Zwykle po pierwszym etapie udaje się powoli płynnie przejść do mniej uciążliwych rytuałów. Kluczowe są jednak dwie rzeczy – dobór odpowiedniego momentu i elastyczność w doborze metod zastępczych.  Ząbkowanie, okres choroby, adaptacji w żłobku, powrót mamy do pracy czy inne stresory mogą uniemożliwić wprowadzenie zmian w nocnych nawykach i doprowadzić obie strony do frustracji. Czasem warto odpuścić i poczekać na lepszy moment. W takiej sytuacji, nie warto przywiązywać się do pojęcia „konsekwencji”. Jeśli dziecko ma dużą trudność z rezygnacją z nocnych pobudek wynika to z jego realnej potrzeby bliskości rodzica, a nie z manipulacji czy próby wymuszania na dorosłych określonych zachowań.

Niezależnie od tego, jakie są dziecięcy nawyki związane z pobudkami, warto zadbać o komfort snu ograniczając czynniki zewnętrzne, które mogą mieć wpływ na trudności ze snem.

Co zakłóca nocny sen u dzieci:

  • zbyt wysoka temperatura w sypialni
  • zbyt suche powietrze w sypialni
  • korzystanie z ekranów emitujących niebieskie światło przed snem
  • zbyt duża ilość bodźców w ciągu dnia
  • brak możliwości wyciszenia przed snem
  • ból, dyskomfort, choroba

 

Samodzielne zasypianie

Wielu rodziców podejmuje próbę nauczenia dziecka samodzielnego zasypiania, niestety wielu z nich dostaje rady, aby nie reagować na płacz malucha. Niestety pozostawienie płaczącego dziecka w porze wieczornego wypoczynku może prowadzić do wyrzutu hormonów stresu, które nie tylko nie sprzyjają zasypianiu, ale także negatywnie wpływają na rozwój mózgu. Zwykle dzieci, które wypłaczą się wieczorem zasną w końcu wycieńczone,  a potem będą pewnie zasypiać same, tak, jak się tego od nie oczekuje. Trzeba jednak zaznaczyć, że przyswajają one informację, że nie warto komunikować swoich potrzeb, bo najbliżsi i tak nie będą reagować. Wiele dzieci potrzebuje asysty w różnych formach przy zasypianiu jeszcze w przedszkolu. Jest to kwestia bardzo indywidualna, ale takie potrzeby nie są niczym dziwnym czy nieprawidłowym.

Nocne pobudki na jedzenie

Spośród nocnych nawyków najmniej pożądanym są nocne posiłki z butelki. Takie nocne podjadanie grozić może niestety  próchnicą butelkową. Trudni wymagać bowiem od rodziców, aby myli dziecku zęby po nocnej butelce. Warto próbować przynajmniej po mleku podawać dziecku wodę, dla przepłukania jamy ustnej. A z posiłków zrezygnować tak szybko, jak będzie to możliwe. Warto wiedzieć, że najnowsze badania dowidzą, że nocne karmienie piersią nie stanowi zagrożenia dla zębów. Wynika to nie tylko ze składu mleka, które zawiera probiotyki i substancje przeciwbakteryjne, ale także z różnicy w sposobie ssania piersi i smoczka. Ssanie piersi odbywa się w taki sposób, że kontakt mleka z zębami jest ograniczony do minimum, podczas gdy picie z butelki powoduje obmywanie płynem całej jamy ustnej.

Czytaj więcej na temat:

Próchnica butelkowa

Od kiedy dziecko przesypia noce

Statystyki mówią o tym, że częstotliwość nocnych pobudek jest największa w drugim półroczy życia dziecka i stopniowo się zmniejsza z okresowymi momentami regresu w czasie ząbkowania lub trudniejszych momentów w życiu dziecka. Po drugim roku życia zwiększa się odsetek dzieci przesypiających noce lub budzących się rzadziej i mniej wymagających przy powtórnym zasypianiu. Po drugim roku życia najczęściej dzieci budzą się raz lub miewają okres spłyconego snu nad ranem. Wśród trzylatków wciąż kilka do kilkunastu procent dzieci okresowo budzi się w nocy raz.

Czytaj również:

Skoki rozwojowe w pierwszym roku życia dziecka

Smoczek, czy warto go dawać dziecku?

 

Źródła:

"Księga snu.Kompleksowy przewodnik rodzica: usypianie i spokojny sen i odpoczynek całej rodziny", W. Sears, M. Sears, Wyd. Mamania 2017

"Co tam się dzieje", E. Lise, Wyd. Media Rodzina 2010


Autor

Katarzyna Chmielewska-Walas

z wykształcenia kulturoznawczyni, z zawodu dziennikarka i redaktorka o niecodziennym hobby: doradczyni noszenia dzieci w chustach i nosidłach miękkich. Współautorka książki "Notatki z rodzicielstwa bliskości" (Wyd. Harmonia 2018). Mama Hani i Zosi, redaktorka portalu Dzidziusiowo.pl w latach 2018-2020.

Komentarze
02-09-2020
Ocena:
Jeśli chodzi o sen to też u nas w rodzinie poduszka Kangu zrobiła rewolucję. Jest świetna :)
03-08-2020
Ocena:
Poduszka Kangu - rewelacja! U nas też się super sprawdziła, ja dostałam ją w prezencie i nie spodziewałam się że jest tak super.
29-07-2020
Ocena:
Moim zdaniem każde dziecko jest inne, trzeba dać sobie szasę. My odkąd mamy poduszkę Kangu jest lżej, dziecko szybciej się uspokaja kiedy razem się kołyszemy, przytulamy.
30-01-2019
Ocena:
To było dla mnie naprawdę duże zaskoczenie, że to wszystko tak wygląda, nikt mnie nie uprzedził, w książkach też nic nie pisali, a dzieci koleżąnek przesypiały noce
Krem do pupy dla noworodka

Krem do pupy dla noworodka – ranking

2021-09-16
Zabezpiecza skórę maluszka i chroni ją przed odparzeniami – to dwa główne zadania, jakie powinien spełniać krem do pupy dla noworodka. Ranking, który znajdziesz poniżej, z pewnością pomoże ci wybrać ten najlepszy. Zapraszamy do lektury!
kapiel

Jaki płyn do kąpieli dla noworodka wybrać?

2021-09-10
Odpowiednio dobrany płyn do kąpieli noworodka czy niemowlęcia sprawi, że skóra dziecka będzie miękka, nawilżona, gładka i pachnąca. Stosowanie kiepskiej jakości produktu może natomiast sprzyjać podrażnieniom, suchości, swędzeniu oraz reakcjom alergicznym. Krótko mówiąc – to, na jaki kosmetyk się zdecydujesz, ma naprawdę duże znaczenie. Sprawdź więc, jaki płyn do kąpieli noworodka wybrać i jakich produktów się wystrzegać.
Jaki krem do pupy dla noworodka do szpitala

Jaki krem do pupy dla noworodka do szpitala wybrać?

2021-08-30
Skóra noworodka jest wyjątkowo wrażliwa, dlatego potrzebuje szczególnej pielęgnacji już od pierwszego dnia życia. Dotyczy to zwłaszcza okolic pośladków i miejsc intymnych, które ciągle narażone są na drażniące działanie moczu i kału. Sprawdź, jaki krem do pupy dla noworodka do szpitala wybrać, jaki powinien być skład takiego preparatu i czym różni się krem pielęgnacyjny od tego na odparzenia.
pampers

Jakie pampersy wybrać dla noworodka?

2021-08-23
Pieluszki to jeden z produktów, które wraz z przyjściem na świat dziecka stają się nieodłączną częścią codzienności. Nic dziwnego zatem, że młodzi rodzice czasami długo zastanawiają się, jakie pampersy dla noworodka wybrać. Powinny być wygodne, chłonne, a jednocześnie bardzo delikatne dla skóry dziecka. Warto zasięgnąć opinii innych rodziców, ale także wypróbować różne rodzaje pieluch, dzięki czemu znajdziemy te, które najbardziej odpowiadają nam i naszemu niemowlęciu.
kalendarz ząbkowania

Kalendarz ząbkowania u dzieci. O czym pamiętać?

2021-08-17
Niemal każdy rodzic z ogromną niecierpliwością wyczekuje u swojego dziecka pierwszego ząbka. Nie sposób precyzyjnie przewidzieć momentu, w którym on się pojawi, już dawno ustalono natomiast widełki czasowe, w których dzieje się to u większości niemowląt. Sprawdź, jak wygląda kalendarz ząbkowania, by w odpowiednim momencie mieć w szafce zapas łagodzącego żelu oraz paracetamolu.
pieluchy ekologiczne

Jakie pieluchy ekologiczne dla niemowlaka wybrać? Jednorazowe czy wielokrotnego użytku?

2021-08-09
W Polsce już od kilkunastu lat rośnie świadomość ekologiczna, coraz bardziej popularne stają się również zachowania mające na celu ochronę środowiska. Jednym z takich zachowań jest kupowanie pieluszek, które nie szkodzą naturze. Sprawdź, czym dokładnie charakteryzują się pieluchy ekologiczne i jak je wybrać.
obcinanie paznokci u noworodka

Obcinanie paznokci u noworodka – jak i kiedy to zrobić?

2021-05-28
Obcinanie paznokci u noworodka jest jednym z najbardziej stresujących zabiegów, których muszą podjąć się młodzi rodzice. Nie warto jednak z nim zwlekać, ponieważ zbyt długie paznokcie stają się siedliskiem brudu i bakterii, a także mogą prowadzić do bolesnych zadrapań. Dłonie noworodka są delikatne, ale wystarczy zastosować się do kilku porad, aby bezpiecznie skrócić paznokcie dziecka. Należy zaopatrzyć się w odpowiedni sprzęt, przystosowany do potrzeb niemowląt i przestrzegać podstawowych zasad higieny. Sprawdź, kiedy i jak należy obciąć paznokcie noworodka.