Data publikacji:

Cholestaza ciężarnych. Przyczyny i leczenie

Cholestaza ciężarnych to jedna z częstszych chorób wątroby występujących w ciąży. Choć u większości kobiet ustępuje samoistnie po porodzie, w trakcie trwania ciąży może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia płodu. Jak rozpoznać chorobę i na czym polega leczenie?
cholestaza ciążowa

Czym jest cholestaza ciążowa?

Cholestaza ciążowa, zwana również wewnątrzwątrobową cholestazą ciężarnych (ICP – intrahepatic cholestasis of pregnancy), to zaburzenie funkcjonowania wątroby, w którym dochodzi do utrudnionego odpływu żółci. W efekcie kwasy żółciowe nie są wydalane do przewodów żółciowych, lecz gromadzą się m.in. w surowicy krwi. Choroba występuje u 0,5–2% ciężarnych, głównie w trzecim trymestrze, a jej rozwój ma związek z wpływem hormonów ciążowych.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Za powstawanie cholestazy odpowiadają przede wszystkim zmiany hormonalne – wysoki poziom estrogenów i progesteronu w ciąży może hamować wydzielanie żółci. Dodatkowymi czynnikami ryzyka są predyspozycje genetyczne (rodzinne występowanie ICP), przebyte choroby wątroby i dróg żółciowych, ciąża mnoga oraz niedobory pokarmowe, np. selenu. Ryzyko wzrasta także u kobiet, które już w poprzednich ciążach chorowały na cholestazę.

Cholestaza ciążowa – objawy

Zastanawiasz się, czy cholestaza ciążowa równa się wysypce? Najbardziej charakterystycznym objawem cholestazy ciężarnych jest uporczywy świąd skóry – najczęściej dłoni i stóp, pojawiający się w godzinach wieczornych i nocnych. Co istotne, świądowi zazwyczaj nie towarzyszy wysypka. Z czasem mogą pojawić się ciemne zabarwienie moczu, jasny stolec oraz ogólne zmęczenie. Ze względu na niespecyficzny przebieg schorzenia niezwykle ważne jest, by na etapie pojawienia się świądu wykonać odpowiednie badania laboratoryjne.

Cholestaza ciążowa – jakie badania?

Podstawą rozpoznania choroby są badania krwi. W pierwszej kolejności oznacza się aktywność enzymów wątrobowych (ALT, AST), stężenie bilirubiny oraz – co najważniejsze – poziom kwasów żółciowych w surowicy. Za nieprawidłowy wynik uznaje się poziom kwasów żółciowych przekraczający 10 µmol/l. Przy ciężkiej postaci ICP wartości mogą przekraczać 40 µmol/l. Diagnozę uzupełniają morfologia, układ krzepnięcia oraz badanie USG jamy brzusznej.

Leczenie i postępowanie u pacjentki

Głównym celem leczenia cholestazy ciężarnych jest obniżenie stężenia kwasów żółciowych we krwi, złagodzenie świądu oraz zapobieganie powikłaniom u płodu. Standardem postępowania jest stosowanie kwasu ursodeoksycholowego (UDCA), który poprawia przepływ żółci i redukuje świąd. Dodatkowo zaleca się dietę lekkostrawną, rezygnację z tłustych potraw i regularne nawadnianie organizmu. W trakcie trwania cholestazy przyszła mama pozostaje pod ścisłą opieką położniczą – konieczne jest monitorowanie dobrostanu płodu (KTG, USG) minimum raz w tygodniu.

Kiedy zakończyć ciążę w przypadku cholestazy?

Ze względu na ryzyko powikłań płodowych (poród przedwczesny, aspiracja smółki, zaburzenia rytmu serca, a w skrajnych przypadkach wewnątrzmaciczne obumarcie płodu), poród indukuje się zwykle między 37. a 38. tygodniem ciąży, zwłaszcza jeśli poziom kwasów żółciowych jest wysoki. Decyzję o terminie i sposobie rozwiązania ciąży każdorazowo podejmuje lekarz prowadzący, biorąc pod uwagę wyniki badań i stan kliniczny pacjentki.

Czy cholestaza ciążowa szkodzi matce i dziecku?

U kobiety ciężarnej choroba zazwyczaj ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni po porodzie i nie powoduje trwałych uszkodzeń wątroby. Dla płodu natomiast podwyższone stężenia kwasów żółciowych mogą być toksyczne, stąd tak duży nacisk na właściwe prowadzenie ciąży i kontrolę stanu dziecka. Odpowiednio wczesne rozpoznanie i leczenie pozwalają znacznie ograniczyć ryzyko powikłań.
Zdjęcie: Envato Elements
Autor: Honorata Pitura