Data publikacji:

Otyłość u dziecka

Autor: Tomasz Nęcki - Lekarz

Otyłość u dzieci to coraz częstszy problem. Wzbudza to w lekarzach przerażenie z powodu wielu możliwych zagrożeń, które są związane z nadmierną masą ciała u najmłodszych pacjentów. Kiedy jednak w ogóle mówi się o otyłości u dzieci, jakie są jej przyczyny i co powinni zrobić rodzice, których dziecko jest otyłe?

 

otyłość u dzieci, dziecko, nadwaga dziecka

 

Nadmierna masa ciała i związane z nią nadwaga oraz otyłość uznawane są obecnie za jedne z podstawowych zagrożeń zdrowotnych dla ludzkiej cywilizacji. Z problemami tymi borykają się zarówno dorośli, jak i – niestety coraz częściej – również i dzieci. Prognozy ekspertów są wręcz przerażające, przewidywane jest obecnie to, że każdego roku w Polsce liczba dzieci z nadwagą będzie się zwiększać aż o 400 tysięcy, w tym przybywać będzie aż 80 tysięcy dzieci z otyłością.

Problem jest poważny, bo tak samo otyłość, jak i nadwaga prowadzą do wielu różnych zagrożeń dla zdrowia. Kiedy jednak rodzic powinien uznać, że waga jego dziecka jest nieprawidłowa?

 

Kiedy dziecko ma nadwagę, a kiedy otyłość?

Zasadniczo najpopularniejszym wskaźnikiem, który stosowany jest do analizy masy ciała, wciąż pozostaje wskaźnik BMI. Wynika to zapewne chociażby stąd, że wskaźnik ten łatwo jest obliczyć, u dzieci ma on jednak ograniczone zastosowanie. W przypadku najmłodszych pacjentów, przy ocenie ich masy ciała stosowane są przede wszystkim siatki centylowe. Narzędzia te są bardzo popularne wśród lekarzy, którzy korzystają z nich chociażby podczas regularnie przeprowadzanych bilansów zdrowia dziecka. Jeżeli chodzi o rozpoznawanie nadmiernej masy ciała u dzieci na podstawie siatek centylowych, to o nadwadze mówi się wtedy, kiedy masa dziecka przypada na 90.-97. centyl, jako otyłe traktowane są z kolei te pociechy, których masa ciała przekracza 97. centyl. 

 

Jakie są przyczyny otyłości u dzieci?

Tak naprawdę najczęstsza przyczyna otyłości u dzieci jest dość prozaiczna – stanowi ją po prostu nadmierna podaż pokarmów oraz podawanie dziecku zbyt kalorycznego pożywienia. Oczywiście, w rozwoju otyłości mają udział geny – już dość dobrze znane jest to, że dzieci otyłych rodziców same mają znacznie zwiększone ryzyko nadmiernej masy ciała – jednakże uwarunkowania genetyczne zdecydowanie nie stanowią podstawowej przyczyny otyłości u ludzi.

Regularne nagradzanie malucha wizytami w sieciowych restauracjach, ciągłe dawanie mu słodkości przez ukochaną babcię, czy przyzwolenie rodziców na spożywanie przez malca dużych ilości słodkich napojów gazowanych – tak, to właśnie takie zachowania najczęściej doprowadzają do otyłości u dzieci. Nie bez znaczenia jest tutaj również niedostatek aktywności fizycznej – maluchy, które zamiast zabaw na świeżym powietrzu wolą siedzenie przed komputerem, czy przed telewizorem, zdecydowanie częściej posiadają nadmierną masę ciała.

Powyżej wspomniane zjawiska doprowadzają do tzw. otyłości prostej, zwanej również pierwotną. Otyłość może być jednak wtórna i wynikać z różnorodnych schorzeń (np. związanych z zaburzeniami hormonalnymi), czy też być spowodowana zażywaniem różnych leków (np. glikokortykosteroidów). Nadmierna masa ciała rozwijająca się wtórnie do innych problemów zdrowotnych jest jednak tak naprawdę zjawiskiem dość rzadkim, stanowiącym przyczynę otyłości u mniej niż 10% wszystkich osób ze zbyt dużą ilością kilogramów.

 

 

Otyłość u dzieci i związane z nią zagrożenia

Nadmiar masy ciała widać gołym okiem, największych zagrożeń, które są związane z tym stanem, nie sposób dostrzec jednak od razu. Otyłość u dzieci zwiększa, bowiem ryzyko wystąpienia wielu bardzo różnych chorób. Nadmierna masa ciała zwiększa ryzyko ze strony układu krążenia – otyłe dzieci częściej mają nadciśnienie tętnicze. Nadwaga i otyłość stanowią zjawiska sprzyjające wystąpieniu cukrzycy typu II – dzieci obarczone nadmierną masą ciała mają znacznie zwiększone ryzyko tego, że schorzenie to się u nich pojawi. Wśród wielu różnych zagrożeń związanych z otyłością u dzieci nie sposób nie wspomnieć o ryzyku obturacyjnego bezdechu śródsennego czy ryzyku schorzeń, przeciążonego dźwiganiem zbyt dużej ilości kilogramów, układu kostno-stawowego. Otyłe dzieci mogą doświadczać też zaburzeń hormonalnych dotyczących m.in. hormonów płciowych, pojawiać się u nich może także zwiększone ryzyko stłuszczenia wątroby czy kamicy pęcherzyka żółciowego.

Omawiając problemy, do których prowadzi otyłość u dzieci, nie sposób nie wspomnieć o aspektach psychologicznych. Dzieci ważące zbyt dużo mogą doświadczać kompleksów związanych z tym, jak wyglądają. Mogą one również stawać się ofiarami szykanowania ze strony rówieśników.

 

Jak postępować z otyłym dzieckiem?

Dzieci mające nadwagę, a już w szczególności te z otyłością, zdecydowanie powinny znajdować się pod stałą kontrolą lekarza. Przeprowadzanie regularnych badań u takich maluchów jest konieczne z tego względu, że należy monitorować, czy u dziecka nie doszło do pojawienia się powikłań otyłości.

Z nadmiarem masy ciała u dziecka zdecydowanie należy walczyć. Tylko jak? Po pierwsze: dieta. Zabraniając maluchowi codziennego jedzenia batoników i ciasteczek zapewne spotkamy się z oporem i złością ze strony pociechy, jednakże pamiętajmy: robimy to w końcu dla dobra dziecka. W przypadku próby pozbycia się nadmiaru kilogramów u malucha prawdopodobnie najkorzystniej będzie zmienić jadłospis całej rodziny – dziecku widzącemu, że jego rodzice również jedzą inaczej, łatwiej będzie przystosować się do zaistniałych zmian.

Ogólne zasady diety, którą korzystnie jest stosować w celu redukcji masy ciała, są podobne w przypadku czy to dzieci, czy dorosłych. Należy ograniczyć kaloryczność posiłków, zmniejszyć zawartość w nich cukrów prostych i tłuszczów nasyconych. Wskazane jest spożywanie produktów pełnoziarnistych, a także jedzenie znacznych ilości warzyw i owoców. W diecie służącej pozbyciu się kilogramów ważna jest regularność spożywania posiłków – podawanie dziecku jedzenia regularnie, co kilka godzin, ma zbawienny wpływ na jego metabolizm, a oprócz tego zapobiega pojawianiu się u malca napadów głodu. Czasami jednak dziecko poprosi nas o przekąskę – zamiast dawać mu batona, podajmy mu do chrupania chociażby marchewkę czy jabłko.

Czasami rodzice mogą mieć trudności z samodzielnym ustaleniem jadłospisu, dzięki któremu dziecko mogłyby zmniejszyć swoją masę ciała. W takich sytuacjach korzystne może być odwiedzenie dietetyka – taki specjalista nie tylko poda opiekunom wskazówki, jakie pokarmy powinno spożywać ich dziecko, ale i zwróci on uwagę na to, aby wdrożona dieta zapewniała malcowi wszystkie potrzebne mu do prawidłowego rozwoju substancje odżywcze.

 

Ważna jest nie tylko dieta, ale i ruch

Samą dietą rzadko – jeżeli w ogóle – udaje się uzyskać zadowalające rezultaty w walce z otyłością. Najlepszym sposobem na redukcję masy ciała jest połączenie ograniczeń dietetycznych z aktywnością fizyczną. Malca należy zachęcać do jak najczęstszego ruchu, tylko… do jakiego? Odpowiedź jest prosta – dziecko zachęcamy do takiej aktywności, którą to ono lubi! 

Może się zdarzyć sytuacja, gdzie nasza pociecha nie będzie wykazywała zainteresowania aktywnością fizyczną i będzie do niej niechętna. Postarajmy się zrozumieć malucha – przy braku kondycji, szczególnie początkowo, wysiłek fizyczny może być średnio przyjemny. Wspierajmy wtedy dziecko poprzez wspólne ćwiczenia razem z nim: z córką kochającą pływać pójdźmy na basen, z synkiem, miłośnikiem rowerów, udajmy się z kolei na rowerową wycieczkę. Współudział rodziny w walce z otyłością zdecydowanie pozytywnie wpływa na rozwój motywacji do zrzucenia kilogramów u malucha.

 

 

Zdjęcie: Fotolia.pl


Autor

Tomasz Nęcki - Lekarz

Jestem absolwentem Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Spośród wszystkich medycznych specjalności najbardziej interesują mnie aspekty związane z pediatrią i psychiatrią – planuję specjalizować się w psychiatrii dzieci i młodzieży. Wolne chwile spędzam na czytaniu (nie tylko medycznych pozycji ) oraz staram się jak najwięcej czasu spędzać na świeżym powietrzu – jazda na rowerze czy spacery najlepiej mnie relaksują.

Komentarze
24-10-2015
Ocena:
Mądry artykuł. Osobiście polecam jak najwięcej ruchu na świeżym powietrzu. Base... dziecko od początku musi wiedzieć jak bardzo fizyczna aktywność jest istotna. Moje dziecko też regularnie raz, dwa razy w tygodniu rehabilituje się w poznańskim gabinecie Best Care.
probiotyk dla niemowląt ranking

Probiotyk dla niemowląt – ranking

2021-05-08
Probiotyki to tzw. „dobre bakterie”, czyli mikroorganizmy, które naturalnie bytują w naszym ciele i działają na jego korzyść. Bardzo ważne jest, aby uzupełniać ich poziom w okresie antybiotykoterapii – zarówno u dorosłych, jak i u dzieci w wieku szkolnym czy niemowląt. Przeczytaj, jak wybrać najlepszy probiotyk dla dzieci i zerknij na nasz ranking produktów.
plastry na katar

Plastry na katar dla niemowlaka. Jak działają? Czy są skuteczne?

2021-05-03
Katar u dziecka oznacza często spore problemy z zasypianiem. Maluchy bowiem nie potrafią jeszcze samodzielnie wydmuchać noska i choć jest to bardzo powszechna dolegliwość, bywa naprawdę męcząca. Na szczęście można pomóc swojej pociesze w szybki i prosty sposób, sięgając po specjalne plastry aromatyczne, o właściwościach udrażniających nos. Łatwo dostępne, a także co istotne nieinwazyjne plastry z olejkami eterycznymi, przyniosą ulgę i złagodzą dokuczliwe objawy kataru w nocy. Inwestując niewiele w profesjonalny, innowacyjny środek, zapomnisz o nerwach i bezsilności.
upławy u dziewczynek, dziewczynka, dziecko

Upławy u dziewczynek

2021-03-10
Upławy mogą pojawić się nie tylko u dorosłych kobiet, ale też u małych dziewczynek. Sprawdź jak objawiają się upławy u dziewczynek, czym mogą być spowodowane i kiedy udać się do lekarza.
suplementy dla dzieci

Jakie suplementy diety warto dawać dzieciom

2020-03-25
Czy zbilansowana dieta wystarczy, by zapewnić dzieciom zdrowie, odporność, siłę na naukę i zabawę? Czy warto wspomagać dzieci suplementami diety, czy może lepie...
bilanse szczepienia koronawirus

Koronawirus: bilanse zdrowych dzieci odroczone, szczepienia wykonywane planowo

2020-03-13
Zaplanowane w placówkach Podstawowej Opieki Medycznej bilanse dzieci zdrowych odroczone do 30 kwietnia. Szczepienia umówione w czasie pandemii wykonuje się plan...
koronawirus dzieci

Koronawirus u dzieci – czy stanowi zagrożenie?

2020-03-12
Jak uchronić dzieci przed koronawirusem? Czy jest na to sposób? Jakie są objawy zakażenia korona wirusem u dzieci? Na co zwrócić uwagę? Czy dzieci mogą rozsiewa...
dziecko chrapie

Dziecko chrapie, czy to normalne?

2019-11-27
Chrapanie to dość częsta dolegliwość obserwowana także u dzieci, która u większości rodziców budzi lęk i niepokój. Choć chrapanie nie jest chorobą, tylko przeja...